Kentekenregistratie
Mobiele camera’s
Dit systeem van kentekenregistratie is niet nieuw, al lange tijd worden kentekens al automatisch gescand en geregistreerd door camera’s in politieauto’s. De schaal waarop dit nu gebeurt is echter nieuw. Het KLPD, de landelijke verkeerspolitie, voorziet vanaf 2008 alle nieuwe politieauto’s standaard van kentekenscanapparatuur.
Wat is er tot nu toe gebeurd?
- Rotterdam maakt sinds de zomer van 2007 al gebruik van deze opsporingmethode. Bestaande beveiligingscamera’s zijn gekoppeld aan het systeem van automatische kentekenplaatherkenning. Hiermee wil de politie voortvluchtige criminelen oppakken.
- In 2008 is een proef gestart door politie IJsselland en Rijkswaterstaat. Eén jaar lang registreert de politie door middel van automatische kentekenplaatherkenning (ANPR) alle automobilisten op de A28 bij Zwolle. Het College Bescherming Persoonsgegevens heeft kritiek geuit op het project. Zij vinden dat er een concrete aanleiding moet zijn voordat de politie op zo’n grote schaal kentekens registreert en dus inbreuk pleegt op de privacy van onschuldige burgers. CBP-voorzitter Jacob Kohnstamm zegt hierover: “Als de commissaris in Zwolle op eigen houtje mag fröbelen met gegevens, is het hek van de dam, het is de politie niet gegeven onverdachte burgers te registreren.”
Ook een meerderheid van de Tweede Kamer is tegen massale monitoring van burgers. Juridisch is ook nog niet duidelijk of deze registratie legaal is, toch gaat de proef gewoon door.
- Ook in 2008 heeft de marechaussee aangekondigd dat vanaf 2011 elke Nederlandse grensovergang uitgerust wordt met een camera die kentekens registreert. In 2005 en 2006 is met succes een proef uitgevoerd bij een grensovergang in de buurt van Breda. De verzamelde gegevens worden hier niet alleen gebruikt om criminelen op te pakken, maar ook om inzicht te krijgen wie de grens passeert en uit welke landen de passerende auto afkomstig zijn.
- Eind 2008, de politie houdt nu al haar belofte niet en wil gegevens langer bewaren en delen met andere instanties. (zie “De gevaren”, verderop in de tekst.)
- In de zomer van 2009 heeft een rechtbank gegevens van de kentekenregistratie als legaal verkregen bewijs gebruikt voor een serie autodiefstallen. Hiermee geeft de rechtbank impliciet aan dat de controles juridisch door de beugel kunnen.
- In augustus 2009 wil de politie de controle verder uitbreiden. Niet alleen bij Zwolle, maar ook in de buurt van Groningen, Nijkerk en Deventer moeten automobilisten permanent gecontroleerd worden. Deze gegevens zullen zeven dagen bewaard worden.
De politiek
Minister Hirsch Ballin vraagt zich af of er met de bestaande wetten wel ruimte is voor het op grote schaal registreren én bewaren van kentekenplaten. Minister Ter Horst maakt zich geen zorgen over de privacy, omdat de geregistreerde gegevens volgens haar binnen enkele dagen weer vernietigd worden. Ze voegt daar aan toe: “Als je criminelen wilt vangen, moet je soms onorthodoxe methoden gebruiken.”
De voordelen
- Automobilisten met openstaande boetes komen daar minder snel onderuit, omdat de politie gewaarschuwd wordt wanneer zij op een bepaalde weg rijden.
- De politie kan patronen ontdekken in het gedrag van criminelen en ze zo effectiever opsporen.
- Gestolen auto’s worden makkelijker teruggevonden.
De gevaren
Ook hierbij geldt; worden onze gegevens met respect behandeld? Nu en in de toekomst? Dat is maar de vraag. De politie en Rijkswaterstaat hebben beide toegang tot de kentekendatabase. Hoewel eerst beloofd was de gegevens alleen voor opsporing te gebruiken, blijkt nu dat Rijkswaterstaat de kentekens al aan huisadressen heeft gekoppeld. De gebruikers van de snelweg kregen een brief thuis waarin zij op de hoogte gehouden werden over wegwerkzaamheden. Misschien een handige service, maar hieruit blijkt wel dat onze privégegevens zonder toestemming voor andere doelen gebruikt worden. En hebben wij hier nog vat op? Het antwoord is nee. Rijkswaterstaat is blijkbaar tot op zekere hoogte vrij om te doen en te laten wat ze wil met onze gegevens. Wanneer Rijkswaterstaat door een rechter zou worden teruggefloten dat is het leed al geleden. Alleen achteraf kan er iets aan gedaan worden, omdat anderen jouw gegevens beheren en de controle daarop onduidelijk is.
Nog een voorbeeld; het jaar 2008 was nog niet voorbij, of de politie geeft al aan kentekens langer te willen opslaan dan de beloofde paar dagen. De politie zegt in dezelfde verklaring toe dat ze hopen dat de Belastingdienst, de Marechaussee, Rijkswaterstaat en Rijksdienst voor Wegverkeer ook toegang krijgen tot deze gegevens. Als burger ben je dan machteloos, je hebt geen controle meer over wat er met je gegevens gebeurt. Zeker als gezaghebbende instanties hun beloftes niet nakomen en dus in veel gevallen onbetrouwbaar blijken te zijn.